Geactualiseerd januari 2010
Onder vrijwilligerswerk verstaat men het verrichten van onbetaalde arbeid in georganiseerd verband. Anders dan voor personeel in dienst van welzijnsaccommodaties, zoals dorps- en gemeenschapshuizen, is de rechtspositie van vrijwilligers nauwelijks wettelijk geregeld. Vrijwilligers zijn daarom afhankelijk van de goede wil van hun bestuur om goede afspraken te maken en de juiste verzekeringen voor hen af te sluiten.
Bestuurlijke verantwoordelijkheid
Als het bestuur van een welzijnsaccommodatie de bescherming tegen (aansprakelijkheids)risico's van vrijwilligers tijdig en verstandig aanpakt, kan veel narigheid worden voorkomen.
- Vraag deskundig advies over verzekeringsaspecten bij de verzekeraar.
- Weeg de risico's en de kosten van de vrijwilligersverzekering af tegen de door de vrijwilligers verstrekte kosteloze hulp en bijstand.
- Geef de vrijwilligers duidelijke voorlichting over de verzekering om onaangename verrassingen te voorkomen als er schade wordt geleden.
- Zet eens per jaar de verzekeringen op de agenda voor de bestuursvergadering.
- Voer periodiek overleg met de verzekeraar.
- Leg zaken die met verzekeringen te maken hebben, zoals de schademelding, de claim etc. duidelijk vast.
Aansprakelijkheidsverzekering (AVB en AVP)
Iemand kan bij de uitvoering van vrijwilligerswerk, denk bijvoorbeeld aan de zogenaamde zelfwerkzaamheid bij verbouw of renovatie van de accommodatie, schade lijden of als veroorzaker van schade aansprakelijk worden gesteld. Als het vrijwilligerswerk in opdracht van een welzijnsaccommodatie als een gemeenschapshuis of dorpshuis wordt verricht, kan die organisatie in beginsel worden aangesproken de schade te vergoeden. Als men met vrijwilligers werkt is het dan ook verstandig om schade veroorzaakt- of geleden door vrijwilligers middels een aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB) te verzekeren. Daarbij moet het werk van vrijwilligers uitdrukkelijk worden meeverzekerd.
De vrijwilliger kan ook zelf aansprakelijk worden gesteld. Bijna alle gezinnen en alleenstaande personen in Nederland hebben een aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren, de zogenaamde AVP. In beginsel zijn de aansprakelijkheidsrisico's van vrijwilligerswerk gedekt door de AVP mits er geen sprake is van:
a) betaalde (handen)arbeid of
b) arbeid verband houdende met bedrijf of beroep.
De AVP dekt dus de schade die door de verzekerde als particulier is veroorzaakt. Maar hoewel verzekeraars het begrip particulier ruim opvatten, wordt niet al het vrijwilligerswerk daaronder begrepen. Om alle risico uit te sluiten is het verstandig de bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB) uit te breiden met een dekking voor vrijwilligerswerk. Vrijwilligers schuilen dan onder de polis van de organisatie waarvoor zij vrijwilligerswerk verrichten. Het is echter altijd een subsidiaire dekking. Dat wil zeggen dat als vrijwilligers door schade aansprakelijk zijn, hun eigen AVP eerst aangesproken moet worden.
Eén dekkingsaspect moet afzonderlijk worden genoemd: de verzekering biedt dekking als de verzekerde aansprakelijk is. Als men ten onrechte aansprakelijk wordt gesteld zal de verzekeraar, mits er in beginsel dekking is, verweer voeren en ook de kosten van rechtsbijstand voor zijn rekening nemen.
Ongevallenverzekering
Als een vrijwilliger een ongeval krijgt tijdens het, in opdracht van het bestuur, verrichten van werkzaamheden, kan deze schade lijden waarvoor niemand aansprakelijk kan worden gesteld. Een collectieve ongevallenverzekering kan in zo'n geval uitkomst bieden.
Als het bestuur besluit geen collectieve ongevallenverzekering aan te gaan dan kan de vrijwilliger besluiten zelf een ongevallenverzekering af te sluiten.
Als er geen collectieve ongevallenverzekering, noch een eigen ongevallenverzekering is afgesloten, kan de vrijwilliger in de meeste gevallen een beroep doen op de ziektekostenverzekeraar. Maar vaak worden dan niet alle kosten vergoed en lijdt de vrijwilliger daadwerkelijk financiële schade.
Vrijwilligersverzekering gemeenten
Om het vrijwilligerswerk te stimuleren, krijgen gemeenten met ingang van 1 januari 2009 een extra bedrag (op basis van het aantal inwoners) uit het gemeentefonds voor het afsluiten van vrijwilligersverzekeringen. Omdat veel gemeenten ook daadwerkelijk over gegaan zijn tot het afsluiten van de verzekeringen was het een goede actie, waardoor op heel korte termijn is bereikt dat in bijna heel Nederland de vrijwilligers (beter) verzekerd zijn. Toch restten er voor landelijke vrijwilligersorganisaties, waaronder het platform dorpshuizen.nl, veel vragen. Najaar 2009 heeft daarom een gesprek plaatsgevonden tussen vertegenwoordigers van een aantal landelijke vrijwilligersorganisaties en de verzekeringstak van de Vereniging Nederlandse Gemeenten. In de
bijlage vindt u een verslag van de belangrijkste bevindingen.
In de
bijlage is ook een matrix opgenomen om zelf vergelijking te maken tussen belangrijke verzekeringsvoorwaarden van de VNG en de verzekeringsvoorwaarden van het eigen verzekeringspakket.
Brand en inbraak
Normaal gesproken is er voor schade aan persoonlijke eigendommen, die vrijwilligers tijdens hun vrijwilligerswerk bij zich hebben of gebruiken, geen verzekeringsdekking. Denk aan zoekraken, beschadiging, e.d. De geleden schade behoort tot de normale particuliere risico's.
Het bestuur kan eventueel een uitgebreide inboedelpolis tegen brand en inbraak afsluiten. Dan zijn de door de vrijwilliger gebruikte persoonlijke eigendommen verzekerd wanneer er sprake is van brand of diefstal na braak.
Inzittendenverzekering
Vrijwilligers die voor het bestuur van de welzijnsaccommodatie personenvervoer verrichten vragen speciale aandacht. De risico's zijn wellicht af te dekken door het sluiten van een inzittendenverzekering. Vraag deskundig advies bij uw verzekeraar.
Klachtenregeling
Het is mogelijk dat een vrijwilliger of het bestuur van de accommodatie het niet eens is met een afwijzing (of de handelswijze) van de verzekeringsmaatschappij. In die gevallen kan een klacht worden ingediend bij de Raad van Toezicht op het schadeverzekeringsbedrijf.
Schadeverzekeraars, aangesloten bij het Verbond van Verzekeraars in Nederland, onderwerpen zich aan de uitspraken van de Raad van Toezicht. Naast de mogelijkheid om zich tot de Raad van Toezicht te wenden is er de mogelijkheid om het oordeel van de rechter te vragen.
Informatie over verzekeringen is te verkrijgen bij:
Verbond van Verzekeraars
Postbus 93450
2509 AL 's-Gravenhage
Klachten voor de Raad van Toezicht indienen bij:
Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (kifid)
Postbus 93257
2509 AG Den Haag
Telefoon 070-333 8 999
|