Beleidsvorming

Beleid maken

Hoewel welzijnsaccommodaties als dorps- en gemeenschapshuizen vaak dezelfde doelstellingen nastreven, verschillen ze onderling sterk. Die verschillen ontstaan doordat de omstandigheden waaronder elk bestuur moet werken anders zijn. Beleid maken betekent kort gezegd: dat je opschrijft dat je dingen op een bepaalde manier doet om een van tevoren afgesproken doel te bereiken. De belangrijkste vragen bij het formuleren van beleid zijn:

  • wat is de functie van onze accommodatie in het dorp, de buurt, de wijk of het stadsdeel dat we bedienen?
  • hoe garanderen we die functie voor de huidige en toekomstige gebruikers?
  • wat voor groei of ontwikkeling willen (moeten) we in de toekomst realiseren en waarop zijn die ambities gebaseerd?
  • hoe realiseren we onze plannen?

In dit artikel gaan we in op wat beleid voor een accommodatie betekent en hoe een bestuur tot beleidsvorming komt.

Visie, missie en strategie

Visie en missie bepalen samen de beleidsvorming, strategie de uitvoering.

De visie is het toekomstbeeld dat men van de accommodatie voor ogen heeft. Een bruikbare visie is gebaseerd op een compleet inzicht in de huidige omstandigheden en te verwachten- en gewenste ontwikkelingen.

De missie is het doel van de accommodatie. Het is de centrale gedachte over de functie(s) die de accommodatie in de toekomst moet gaan vervullen. De missie is een principiële keuze gebaseerd op de visie.

Strategie is de weg om de beleidsvoornemens te realiseren. In de praktijk zal men bij de vorming van beleid vaak tegen grenzen aanlopen. Bijvoorbeeld de grenzen van het gemeentelijk welzijns- of accommodatiebeleid. Wanneer een gemeente de welzijnsaccommodatie subsidieert verlangen ze daar mogelijk iets voor terug. Dit beperkt de vrijheid. Om toch zoveel mogelijk van het beleid uitgevoerd te krijgen zal een strategisch beleidsplan moeten worden geformuleerd. Praktische hulpmiddelen daarbij kunnen zijn bijvoorbeeld het instrument ‘strategische beleidsvorming in het sociaal cultureel werk’ van Stichting Zet, onder meer de steunfunctie voor welzijnsinstellingen en welzijnsaccommodaties in Brabant.

Voorbeeld:
Als illustratie voor een strategische aanpak noemen we de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de leefbaarheid. Het aanbieden van ruimtes is een belangrijke functie voor de accommodaties. Een centrale ontmoetingsplek is in het proces van verbetering van de leefbaarheid een belangrijke bijdrage. Vooral in de dorpen op het platteland, waar het voorzieningenniveau steeds meer verschraald, kunnen zij de plek zijn waar voorzieningen worden samengebracht. Denk daarbij niet alleen aan zorgvoorzieningen, maar ook aan bank, postkantoor, winkel, etc.
Voor gemeenten vormen de welzijnsaccommodaties dus een steeds belangrijkere schakel in de sociale infrastructuur. Het bestuur van een accommodatie kan daarop inspelen met de keuzes die zij maakt in het beleidsplan. Daarmee wordt de eigen visie gecombineerd met de gemeentelijke doelstellingen. De kans dat de missie van accommodatie wordt gerealiseerd komt daardoor dichterbij.

Beleidsvorming

Of hoe kom je als bestuur van ‘woorden naar daden’?

Maak een organisatiediagnose

  • wat zijn de mogelijkheden van de accommodatie?
  • voor welke activiteiten is het geschikt?
  • welke technische voorzieningen zijn er?
  • welke mogelijkheden geeft onze vorm van beheer (vrijwilligers, personeel)?
  • Wat kunnen we zelf en waar hebben we ondersteuning van buiten bij nodig?
  • etc.

Maak een omgevingsanalyse

  • hoe is de bevolkingssamenstelling naar leeftijd in het verzorgingsgebied.
  • wat is de huidige vraag naar ruimte en faciliteiten en hoe ontwikkelt die zich?
  • welke andere aanbieders van ruimte en faciliteiten zijn er in het verzorgingsgebied en wat bieden zij aan?
  • zijn er samenwerkingsmogelijkheden?
  • etc.

Wat zegt het gemeentelijk accommodatiebeleid?

  • Welke opdracht vloeit voort uit het gemeentelijk accommodatiebeleid?

Afwegen, keuzes maken, overleg voeren

De acties (organisatiediagnose, omgevingsanalyse, informatie naar het gemeentelijk accommodatiebeleid) hebben concrete informatie opgeleverd over wat kan en misschien zelfs wel moet. De eerder geformuleerde visie en missie hebben het kader aangegeven waarbinnen het beleid vorm kan krijgen. Het proces van afwegen en keuzes maken kan beginnen. Het ligt voor de hand dat het bestuur ook anderen bij dat proces betrekt, zoals:

  • het personeel en de vrijwilligers
  • de huidige gebruikers
  • de bewoners van het verzorgingsgebied (de toekomstige gebruikers)
  • andere accommodaties,
  • (zorg)aanbieders e.d. in het verzorgingsgebied
  • de gemeente

Uitvoering

Het bestuur komt, alles afwegende, tot het formuleren van beleidsvoornemens voor de komende periode (meestal 4 jaar).
In jaarlijkse werkplannen worden de beleidsvoornemens uit het beleidsplan in concrete acties omgezet.
Het bestuur kan de jaarlijkse ‘open dag’ of elke andere daarvoor geschikte gelegenheid aangrijpen om een goede presentatie van de beleidsvoornemens te geven.