Alcoholwet (voorheen Drank- en Horecawet)

Geactualiseerd augustus 2021

Nieuwe Alcoholwet

Op 1 juli 2021 is de nieuwe Alcoholwet in werking getreden ter vervanging van de Drank- en Horecawet.

Doel

Alcoholgebruik kan schadelijk zijn voor de gezondheid. Regelmatig drinken van alcohol kan tot hersenbeschadiging, ziektes en alcoholverslaving (alcoholisme) leiden. De overheid probeert problematisch alcoholgebruik tegen te gaan met regels en voorlichting.

Een drank is alcoholhoudend wanneer het een alcoholpercentage van meer dan 0.5 % heeft. Dorps- en buurthuizen die alcohol schenken hebben altijd met de Alcoholwet te maken. In dit artikel zetten we op een rijtje wat dat betekent en welke belangrijke wijzigingen er zijn ten opzichte van de oude Drank- en Horecawet.

Belangrijke wijzigingen t.o.v. de oude Drank- en Horecawet

Het doorgeven van alcohol door een volwassene aan een minderjarige is strafbaar geworden. Het was al verboden om alcohol te verkopen aan een volwassene wanneer de alcohol bestemd is voor een minderjarige. Met het strafbaar stellen van de volwassene die de alcohol doorgeeft komt de verantwoordelijkheid ook bij de volwassene zelf te liggen.

Het ’Besluit eisen inrichtingen Drank- en Horecawet’ is grotendeels vervallen omdat met de nieuwe Alcoholwet de eisen in het Bouwbesluit voldoen. Hierdoor zijn bijvoorbeeld de eisen voor toiletten nu minder streng (geen voorportaal meer nodig) en is de extra hoogte-eis vervallen. Het betekent ook dat er minder strenge ventilatie-eisen gelden. Vanwege corona denkt de overheid eraan om deze laatste wijziging terug te draaien.

Het register sociale hygiëne wordt straks beheerd door een nieuw zelfstandig bestuursorgaan: de Landelijke commissie sociale hygiëne (LCSH). Deze nieuwe commissie zal naar verwachting vanaf 1 januari 2022 van start gaan. Mogelijk gaat bijschrijving in het register geld kosten, inschrijving in het register is nu nog gratis via de SVH.

Op de website van de KHN staat een uitgebreider overzicht van de wijzigingen.

Wat betekent de Alcoholwet voor het buurt- of dorpshuis?

Alcoholbestuursreglement

Het bestuur moet een alcoholbestuursreglement vaststellen, met onder meer huis- en gedragsregels ten aanzien van alcoholgebruik en dit reglement aan de gemeente voorleggen. In deze Vraagbaak vindt u een model bestuursreglement dat speciaal voor dorps- en buurthuizen is opgesteld. Het is aan te bevelen de bezoekers en huurders van de accommodatie op de hoogte te brengen van de inhoud van het bestuursreglement.

Alcoholvergunning  

  • Om alcohol te mogen schenken is een alcoholvergunning nodig. Die moet worden aangevraagd bij de gemeente. Op de vergunning moeten twee leidinggevenden worden genoemd die in het bezit zijn van het diploma Sociale Hygiëne.
  • Dorps- en buurthuizen kunnen, anders dan de commerciële horeca, een beroep doen op subsidies en/of vrijwilligers. Om oneerlijke concurrentie met de horeca te voorkomen krijgen dorps- en buurthuizen die een bar in eigen beheer hebben daarom meestal een alcoholvergunning met beperkingen. De Alcoholwet (art. 4) noemt een drietal beperkingen; die hebben betrekking op (a) de tijden gedurende welke in de betrokken inrichting alcoholhoudende drank mag worden geschonken; (b) in de inrichting te houden feesten van persoonlijke aard, zoals bruiloften en partijen; (c) in de inrichting te houden bijeenkomsten die gericht zijn op personen die niet of niet rechtstreeks bij de activiteiten van de betreffende rechtspersoon betrokken zijn. De wetgever heeft aangegeven dat het niet de bedoeling is dat gemeenten buurt- en dorpshuizen onnodige beperkingen oplegt. Kijk ook bij paracommercie.
  • De vergunning is ‘pandgebonden’ en dus alleen geldig binnen de accommodatie. Als er buiten de accommodatie wordt geschonken, bijvoorbeeld tijdens een evenement in een tent naast het dorps- of buurthuis, dan moet hiervoor een aparte vergunning worden aangevraagd. Kijk ook bij Stappenplan evenementen.

Diploma Sociale Hygiëne

In een dorps- of buurthuis moet er op momenten dat er alcohol wordt geschonken óf een persoon aanwezig zijn die over een verklaring Sociale Hygiëne beschikt óf een barvrijwilliger die een instructie verantwoord alcoholschenken heeft gevolgd.
Het diploma Sociale Hygiëne kan worden verkregen door een cursus met aansluitend examen te volgen. In het online Register Sociale Hygiëne zijn alle personen opgenomen die aan de Landelijke examencommissie (LEC-SVH) hebben aangetoond dat zij beschikken over voldoende kennis en inzicht met betrekking tot Sociale Hygiëne. Een gemeente zal alleen een alcoholvergunning verlenen als de desbetreffende leidinggevenden in het Register Sociale Hygiëne staan. Zie hier de bewijsstukken die recht geven op een bijschrijving in het register.

Instructie Verantwoord Alcoholschenken

Barvrijwilligers die alcohol schenken moeten minimaal 16 jaar oud zijn (een gemeente kan verordenen dat de leeftijd 18 moet zijn) en een Instructie Verantwoord Alcoholschenken (IVA) hebben gevolgd. In de bar of kantine moet hiervan een registratie aanwezig zijn. De IVA kan worden gegeven door een leidinggevende of door een docent van buiten de organisatie, bijvoorbeeld een provinciale dorpshuizen- of sportkoepel of een instelling die zich richt op alcoholpreventie.

Leeftijdsgrens

Aan jongeren onder de 18 jaar mag geen alcohol worden verstrekt. De leeftijdsgrens voor het schenken van alcohol moet in het buurt-of dorpshuis goed zichtbaar worden gemaakt. Een barmedewerker is verplicht de leeftijd van de jongeren na te gaan aan de hand van een legitimatiebewijs. Dit kan een paspoort, rijbewijs, bromfietscertificaat of een OV-studentenkaart zijn.

Schenktijden

De tijden waarop alcohol mag worden geschonken moeten goed zichtbaar vermeld worden.

Inrichtingseisen

Voor wat de inrichting van de accommodatie betreft is het bouwbesluit 2012 is leidend. Het bij de oude Drank- en Horecawet behorende Besluit eisen inrichtingen Drank- en Horecawet is op bijna alle punten vervallen.

Handhaving

Overmatig alcoholgebruik zorgt in de samenleving voor nogal wat problemen, vandaar dat de handhavingsbepalingen scherp zijn. Kijk ook bij Alcoholmatigingsbeleid.

Wie controleert?

Het houden van toezicht op de naleving van de Alcoholwet is een taak van de gemeente.

Wat wordt gecontroleerd?

De gemeente handhaaft op hetgeen is vastgelegd in de verordening. Informeer hiernaar bij uw gemeente. Het is aannemelijk dat genoemde punten in de gemeentelijke verordening zijn opgenomen:

  • De vergunning van de gemeente
  • De inrichtingseisen
  • De aanwezigheid van de leidinggevende of de barvrijwilliger
  • De controle op het juist handhaven van de leeftijdsgrens.
  • Alcoholbezit in de openbare ruimte van jongeren onder de 18 is strafbaar. Dit is ook het geval wanneer de jongere het drankje door een volwassene heeft laten kopen.
  • De aanduiding van de leeftijdsgrens en de schenktijden.

Het toezicht op de naleving van de Alcoholwet, de APV en vergunningsvoorwaarden wordt gedaan door de zogenoemde BOA’s. Deze ambtenaren zijn door de gemeente aangesteld. De opsporingsambtenaren hoeven zich niet bekend te maken en kunnen onopvallend onder het publiek aanwezig zijn. Bij het niet naleven van de regels in de Alcoholwet, de APV en de vergunningsvoorwaarden kan dit leiden tot een waarschuwing en wanneer de overtreding vaker is geconstateerd, kan een sanctie volgen.
Ook de politie kan in het kader van hun algemeen toezichthoudende taak optreden als opsporingsambtenaar voor de Alcoholwet. De politie kan direct een proces verbaal opmaken wanneer het een overtreding van de sluitingstijden betreft.

Wat zijn de sancties?

  • Bestuurlijke boete. De burgemeester kan een bestuurlijke boete opleggen in het geval dat de paracommerciële organisatie een overtreding heeft begaan binnen de gemeente (paragraaf 8, art. 44a en 44aa).
  • Strafrechtelijke vervolging. Op basis van de Wet op de economische delicten, hetgeen een boete tot gevolg zal hebben, dan wel, na herhaaldelijk overtreden, het stilleggen van de alcoholverkoop.
  • De gemeente kan de vergunning ook zelf intrekken wanneer men zich niet aan de regels houdt of wanneer er, bijvoorbeeld, veel overlast voor de omgeving wordt veroorzaakt.

Organisatie

Een bestuur van een dorps- of buurthuis kan zich niet veroorloven om de barexploitatie amateuristisch te organiseren. Daarvoor staat er teveel op het spel. Ook wanneer een en ander goed is geregeld doet een bestuur of leidinggevende er goed aan om de gang van zaken regelmatig te evalueren. Hulpmiddelen daarbij kunnen zijn:

  • de barexploitatie tot een vast agendapunt te maken van de bestuursvergadering
  • iemand binnen het bestuur aanwijzen en met de verantwoordelijk belasten voor het (doen) nakomen van bepalingen inzake de sociale hygiëne, IVA, actualiseren van leeftijdsgrenzen, vergunning, bestuursreglement, contracten, etc.
  • Het regelmatig uitvoeren van kwaliteitscontroles.

Vragen?

Voor meer informatie over details van de Alcoholwet kunt u terecht op de website van de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit, zie hier. Of informeer bij uw gemeente.