Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Ook welzijnsorganisaties als dorps- en gemeenschapshuizen zijn zich de laatste jaren meer en meer bewust van het feit dat hun rol in de samenleving niet eindigt bij de voordeur van de accommodatie. Dat hun verantwoordelijkheid verder gaat dan het leveren van een goed product. In navolging van het bedrijfsleven spreken welzijnaccommodaties in dit verband dan ook wel van ‘Maatschappelijk verantwoord ondernemerschap’. Het instituut Nederlandse Kwaliteit (INK) definieert Maatschappelijk verantwoord ondernemen in de brochure “Waardering door de maatschappij” als volgt:
“Bewust en structureel inhoud geven aan de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de organisatie door het vormgeven aan duurzaamheid, milieu en financiële resultaten, op een wijze die vernieuwend is, verder gaat dan de kerntaken, ook verder gaat dan waartoe de wet verplicht en die leidt tot toegevoegde waarde voor organisatie en maatschappij”.

Waardering door de omgeving

Dorps- en gemeenschapshuizen vervullen een belangrijke rol in de samenleving. Steeds vaker is de accommodatie nog de enige plek in het dorp waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en met elkaar activiteiten ondernemen. Ze dienen daarmee een maatschappelijk belang. Vaak krijgen ze daarvoor terecht waardering van hun omgeving. En als dat niet het geval is staan er voor een bestuur genoeg wegen open om die waardering alsnog te verwerven. Toch staat gewaardeerd worden door de omgeving of ‘je werk goed en verantwoord doen’ nog niet gelijk aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. Maatschappelijk verantwoord ondernemen beperkt zich niet tot de juiste dingen goed doen maar vraagt van organisaties ook inspanningen die verder strekken dan de eigen verantwoordelijkheid (wettelijke verplichtingen) en die vernieuwend zijn.

Hoe?

Bestuurders hebben hun handen vol aan ‘de juiste dingen goed doen’. Daardoor zal het niet gemakkelijk zijn activiteiten te ontplooien die maatschappelijk verantwoord ondernemen impliceren. Desondanks zijn er activiteiten in dit kader te ondernemen die ook voor welzijnsaccommodaties belangrijk en haalbaar zijn en die voldoen aan het predikaat maatschappelijk verantwoord ondernemen zoal bijvoorbeeld:

  • transparantie:
    • openhartig en openbaar werven van nieuwe bestuursleden
    • openhartig en regelmatig beleggen van openbare bestuursvergaderingen waarin het beleid en de resultaten, met name die op het terrein van maatschappelijk ondernemen, worden toegelicht, openhartig besproken en dienovereenkomstig gepubliceerd.
  • zorg voor het personeel:
    • stimuleren van gezondheid door het faciliteren van sportmogelijkheden
    • beschikbaar stellen van stageplaatsen
  • zorg voor milieu
    • energiebesparing
    • afvalvermindering
  • zorg voor omgeving
    • meewerken aan verbetering openbaar vervoer
    • meewerken aan verbetering groenvoorziening in de omgeving van de accommodatie
  • maatschappelijke betrokkenheid
    • meewerken aan toegankelijker maken van maatschappelijke voorzieningen
    • uitwisseling van kennis en ervaring met collega instellingen
    • streven naar een gelijke man/vrouw bestuurssamenstelling
    • streven naar een medewerkersbestand dat een gelijke afspiegeling vormt van de wijk/dorpssamenstelling.

Voldoen aan alle eisen die tegenwoordig worden gesteld geeft veel accommodatiebeheerders handen vol werk. Het vraagt niet alleen tijd van de beperkt beschikbare vrijwilligers, maar ook deskundigheid. Als die niet in huis is zal die elders moeten worden ingekocht. Nog meer doen dan wat is voorgeschreven lijkt onrechtvaardig en is onder de geschetste omstandigheden bijna onbegonnen werk. Bovendien zullen welzijnsaccommodaties net als elders geconfronteerd worden met argwaan. De buitenwacht overtuigen van de ‘goede bedoelingen’ valt niet altijd mee. Recente publicaties getuigen daarvan, zoals bijvoorbeeld in het vakblad voor personeelsmanagement PW, dat schrijft: “veel van wat maatschappelijk ondernemen wordt genoemd dekt lang niet altijd de lading. Een bedrijf dat sterk vervuilend produceert, kan dat echt niet goed maken door zorgvuldig met plastic bekers om te gaan”. Of: “als gesproken wordt over zaken als respect tonen voor de rechten van de mens, of kwalitatief goede producten maken, of veilige werkomstandigheden creëren, dan zijn dat even zovele open deuren, want sinds wanneer hoeven organisaties zich niet te houden aan internationale verdragen of aan ter plekke geldende regelgeving?”

Toetsen

Het formuleren van doelstellingen van beleid met betrekking tot maatschappelijk verantwoord ondernemen is één ding. Het vaststellen van objectief meetbare indicatoren (doelen) en het uitvoeren van de voornemens is weer iets anders. Het meten van de resultaten van het beleid komt daar nog bovenop. Het vraagt bovendien een extra inspanning omdat alleen registreren niet genoeg is. De omgeving zal ook naar hun waardering voor de uitvoering van het maatschappelijk verantwoord ondernemen moeten worden gevraagd. Op de man af vragen is daarvoor niet altijd de gelukkigste methode. Soms is het beter daarvoor het instrument van de enquête in te zetten. Met een goede vragenlijst en een strakke regie zijn goede resultaten te boeken. (kijk voor informatie over het opzetten van enquêtes en samenstellen van vragenlijsten ook bij Onderzoek naar tevredenheid van medewerkers en gebruikers)

Evalueren

Naast de hiervoor genoemde peiling zijn er nog andere instrumenten die de evaluatie van het beleid met betrekking tot een goed ‘nabuurschap’ ondersteunen. Een daarvan is de zogenaamde Quick Scan. Het doel van de Quick Scan is tweeledig. Het geeft een momentopname van de stand van zaken met betrekking tot de “waardering door de maatschappij’ en tegelijk kan het aangrijpingspunten opleveren voor verbeterpunten op dit gebied. De uitkomsten van de Quick Scan kunnen door de organisatie ook gebruikt worden om te worden vergeleken met de uitkomsten van dergelijke onderzoeken bij soortgelijke organisaties.